SEDMA RADIONICA U KOLAŠINU

Sedma po redu, ujedno i zadnja, radionica u organizaciji Lovačkog saveza Crne Gore, Agencije za zaštitu prirode i Centra za proučavanje i zaštitu ptica (CZIP), koje imaju za temu obuku lovaca za neinvezivno prikupljanje genetičkih uzoraka populacije mrkog medvjeda u okviru projekta LIFE DinPin Bear održana jeu Kolašinu, u sali Centra za kulturu, 31. avgusta 2026. godine.

Domaćin radionice bilo je Lovačko društvo „Lovac“ iz Kolašina, korisnik lovišta „Kolašin“, a pored njegovih predstavnika radionici su prisustvovali i predstavnici Lovačkog društva „Manastir Morača“ iz Podgorice korisnika lovišta „Morača“, Lovačkog društva „Rovca“ iz Kolašina korisnika lovišta „Rovca“, Lovačke organizacije „Ivangrad“ iz Berana, korisnika lovišta „Smiljevica i Bjelasica“, Lovačke organizacije „Komovi“ iz Andrijevice, korisnika lovišta „Andrijevica“ i Lovačke organizacije „Milorad Bulatović“ iz Mojkovca korisnika lovišta „Mojkovac“.

Ovom radionicom završena je obuka lovaca Crne Gore za neinvezivno prikupljanje uzoraka mrkog medvjeda koje slijedi od 1. septembra 2026. godine i obavljaće se u periodu do početka sniježnih padavina u pvoj godini.

Radionice su održane u sledećim mjestima:

- 24. avgusta 2026. godine u Cetinju, za korisnike lovišta: Ulcinj, Bar, Paštrovići, Primorje, Kotor, Tivat, Risan, Orjen i Cetinje.

- 25. avgusta 2026. godine u Danilovgradu, za korisnike lovišta: Danilovgrad, Podgorica I, Podgorica II i Podgorica III.

- 25. avgusta 2026. u Nikšiću, za korisnike lovišta: Nikšić, Bratogošt i Grahovo.

- 26. avgusta 2026. godine u Plužinama, za korisnike lovišta: Plužine i Šavnik.

- 27. avgusta 2026. godine u Pljevljima, za korisnika lovišta Pljevlja.

- 28. avgusta 2026. godine u Bijelom Polju, za korisnike lovišta: Bijelo Polje, Maja Karanfili,  Hridsko jezero, Petnjica i Rožaje.

- 31. avgusta 2026. godine u Kolašinu, za korisnike lovišta: Kolašin, Morača, Rovca, Andrijevica, Smiljevica i Bjelasica i Mojkovac.

Na predavanju je od strane predavača je predstavljeno lovstvo Crne Gore, lovačke organizacije kao korisnici lovišta, značaj lovaca za prikupljanje uzoraka, prestavljen je i projekat i metodologija neinvazivnog genetičkog uzorkovanja mrkog medvjeda.

Predavači su bili Nikola Marković (Lovački savez Crne Gore), Marija Iković (CZIP) i Aleksandar Perović (Agencija za zaštitu životne sredine)

Da podsjetimo:

Međunarodni projekat LIFE DinPin Bear pokrenut je u januaru 2026. godine u devet zemalja duž Dinarsko–Pindskog regiona, koje ova vrsta naseljava, sa ciljem sprovođenja sveobuhvatne strategije zaštite mrkog medvjeda u ovom području.

Populacija mrkog medvjeda (Ursus arctos) u Dinarsko–Pindskom regionu rasprostranjena je u devet projektnih zemalja: Albaniji, Sjevernoj Makedoniji, Bosni i Hercegovini,  Grčkoj, Kosovu, Hrvatskoj, Crnoj Gori, Srbiji i Sloveniji sa približno 4.000 jedinki.

Glavni zadaci projekta su:

– istraživanje i smanjenje fragmentacije staništa i opadanja brojnosti populacije,
– efikasno upravljanje konfliktima između ljudi i medvjeda, uz razvoj alata za podršku suživotu sa lokalnim zajednicama,
– unapređenje pravnog i institucionalnog okvira za praćenje i upravljanje populacijom,
– jačanje i usklađivanje međunarodne saradnje u upravljanju,
– obezbjeđivanje podrške ključnih aktera za dugoročnu zaštitu vrste.

Na predavanju posebno istaknuto od strane predavača da su lovci nezamjenjivi u neinvazivnim metodama prebrojavanja medvjeda (prikupljanju uzoraka izmeta za DNK analizu) prvenstveno zbog svoje organizacije, logistike, poznavanja terena i stalne prisutnosti u staništu medvjeda. Nijedna, kako ističu, druga grupa građana nema organizaciju i resurse koji mogu pokriti tako širok prostor u kratkom vremenskom roku.

Ključnih razlozi zašto je to tako su:

• Izuzetna teritorijalna pokrivenost i organizacija.
• Mreža na terenu: Lovačka društva su organizovana po teritorijalnim sekcijama, što omogućava da se u istom trenutku pokrije ogroman procenat šumske površine.
• Sakupljanje u kratkom roku: DNK uzorci (poput izmeta) moraju se prikupiti brzo prije nego što ih kiša ili sunce degradiraju. Lovci mogu istovremeno izaći na stotine lokacija.
• Savršeno poznavanje terena i ponašanja divljači.
• Lokacije kretanja: Lovci tačno znaju gdje su medvjeđe staze, markirana stabla, hranilišta i izvori vode.
• Prepoznavanje tragova: Iskusni lovci lako razlikuju svjež medvjeđi izmet od starog ili od izmeta drugih životinja, što smanjuje procenat neupotrebljivih uzoraka.
• Smanjenje troškova za državu jer lovci ovaj posao obavljaju u sklopu redovnih aktivnosti upravljanja lovištima, pa su troškovi znatno manji, jer da bi se angažovao toliki broj profesionalnih biologa ili terenskih istraživača koji bi pokrili iste rute, bile bi potrebne stotine hiljada eura kojih u državnim budžetima često nema.
• Pored sakupljanja biološkog materijala, lovci često postavljaju, prazne i čuvaju foto-zamke na teško pristupačnim mjestima.
• Zbog stalnog boravka u lovištu tokom cijele godine, oni mogu primijetiti promjene u ponašanju i brojnosti medvjeda znatno prije bilo kojeg spoljnog posmatrača.

Uzimanje uzoraka je jednostavno i traje nekoliko minuta. Postupak je opisan u brošuri koju u sklopu materijala dobija svaki pretraživač navode predavači i preciziraju da je:

• Potrebno  na terenu prilikom pronalaska izmeta da dobro provjerite i  budete potpuno sigurni da je to izmet od medvjeda.
• Procjenite starost izmeta, jer za uzimanje validnog uzorka izmet ne smije biti stariji od 5 dana.
• Uzmete uzorak, posebnim štapićem i stavite isti u eprovetu koju ste dobili u materijalu za uzorkovanje. Uzorak se uzima sa površine izmeta u odgovarajućoj (maloj) količini.
• Zapišete podatke, ko je (ime i prezime), kada i gdje pronašao izmet medvjeda i uzeo uzorak.
•  Označite ili najbolje sklonite izmet da neki drugi pretraživač ne bi sa istog izmeta uzeo uzorak.
• Čuvate uzorak na način opisan u brošuri (na hladnom tamnom mjestu ili u frižideru) do preuzimanja istog od strane kordinatora.

U periodu prikupljanja uzoraka Lovački savez Crne Gore redovno će informisati članstvo i građane Crne Gore putem, svog web sajta, o rezultatima prikupljanja i drugim informacijama koje su vezane  za Međunarodni projekat LIFE DinPin Bear.